โดย.....นภา

           เห็นรูปเก่าๆ สมัยต้นรัตนโกสินทร์ที่ช่างชาวฝรั่งมาถ่ายเอาไว้ “บางกอก” ราชธานีริมแม่น้ำเจ้าพระยาไม่มีสภาพจอแจเหมือนปัจจุบัน เพียงห่างพระบรมหาราชวังไปไม่ไกล มีทั้งป่าไม้และเรือกสวนไร่นา ต้นไม้ใหญ่ๆหลายคนโอบยังมีให้เห็นไปทั่ว
                เพราะคนบางกอกใช้เส้นทางน้ำเป็นส่วนใหญ่ จึงมีคลองเล็กคลองน้อยทั้งมี่มีมาตามธรรมชาติ และขุดขึ้นมาใหม่เชื่อมต่อกันมากมาย มีเรือแจวเรือพาย และเรือใหญ่สำหรับเดินทางไกลไปต่างจังหวัด  ลงไปจันทบูรณ์ ไปประจวบ หรือ “ปากใต้” ฯลฯ ขึ้นเหนือก็ไปทางเรือได้ ล่องไปถึงปากน้ำโพ จากนั้นจะต่อไปทางปิงวังยมน่าน ก็ไม่ยากแล้ว
                เมื่อทางน้ำ เป็นเส้นทางสำคัญ บ้านเรือนผู้คนจึงนิยมที่จะปลูกอยู่ริมน้ำ เหมือนกับที่คนรุ่นใหม่ปลูกบ้านริมถนนอย่างเดี๋ยวนี้
คนรุ่นพ่อบางคนที่เป็นชาวแม่น้ำ อาจเคยเห็นการ “ล่องซุง” สมัยที่ป่ายังสมบูรณ์ คนตัดไม้แล้วจะใช้ช้างชักลากลงมาทิ้งไว้ในแม่น้ำ นำมาผูกเป็นแพยาวหลายช่วงต่อกัน แล้วใช้เรือกลไฟ ซึ่งมีเครื่องยนต์เป็นเครื่องจักรไอน้ำ ที่ใช้พืนเป็นเชื้อเพลิง ล่องจากเมืองหนึ่งไปยังอีกเมืองหนึ่ง ไปอย่างช้าๆ เป็นอาทิตย์ เป็นเดือนก็มี
                เรือโยง มีให้เห็นเป็นปกติ เขาบรรทุกข้าวลงเรือ “เอี้ยมจุ๊น” จนเรือลำใหญ่สูงๆ ปริ่มน้ำ ลากต่อๆ กันไปเป็นเรือโยง ซึ่งชาวเรือเหล่านี้ ใช้เรือเป็นบ้าน
                ช่วงสี่ห้าสิบปีที่แล้วยังพอเห็นกันบ้าง แต่ระยะหลังนี้คงเหลือน้อยเต็มที เพราะระบบขนส่ง ใช้รถสิบล้อแทนเรือเพราะสะดวก สามารถส่งของได้รวดเร็วถึงที่มากกว่าเรือ
                แต่สำหรับเส้นทางสายอีสาน หากเดินทางจากบางกอก คงมีแต่จะต้องใช้ช้างม้า ทางเกวียนทางลากเลื่อน เท่านั้นที่สะดวกที่สุด การเดินทางจากภาคกลางไปสู่อีสาน จึงเป็นไปด้วยความยากลำบาก
                กว่าจะผ่านโคราชที่เป็นเหมือนประตูอีสานจะต้องผ่านดงพญาไฟ ทิวเขาใหญ่ที่เรารู้จักในวันนี้ คือป่าดงดิบในอดีต ครอบคลุมเนื้อที่กว่าล้านไร่ มีทั้งสัตว์ร้าย ตั้งแต่ โขลงช้าง เสือ งู นานาชนิดฯลฯ และไข้ป่าหรือมาลาเรีย คนจำนวนมากต้องเอาชีวิตมาสัยเวยในป่านี้ การแพทย์ยังไม่ทันสมัย ชาวบ้านไม่รู้สาเหตุ ก็เลยเชื่อว่าว่าเป็นการกระทำของภูตผีปีศาจ หรือเจ้าป่าเจ้าเขา ที่ไม่ต้องการให้มนุษย์คนใดรุกล้ำเข้าไป จนได้รับการขนานนามว่า “ดงพญาไฟ”
                แต่ในความน่ากลัวก็มีความงดงามของธรรมชาติ เขาใหญ่ประกอบไปด้วยเทือกเขาขนาดใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่หลายจังหวัด มีพันธุ์พืชเขตร้อนหลากหลาย มีของป่ายาสมุนไพร และมีนกนานาชนิด มีน้ำตกสวยงามหลายแห่ง อย่างเช่นน้ำตกเหวสุวัต เหวไทร เหวประทุน กองแก้ว เหวนรก ผากล้วยไม้ ผาตะแบก เหวอีอ่ำ ฯลฯ
                จากข้อมูลระบุว่าไข้มาเลเรียดงพญาไฟนั้นเป็นพันธุ์เดียวกับที่เกาะกูด จังหวัดตราด ซึ่งมีความร้ายแรงมาก
                สมัยก่อน คาราวานของชาวอีสาน ที่นำวัวควายมาขาย ที่นำโดย “นายฮ้อย” ก็กลัวป่านี้
                ประมาณร้อยปีมาแล้ว บนแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 พระองค์ได้มีโครงการในพระราชดำรัส โปรดให้สร้างทางรถไปเพื่อเชื่อมต่อระหว่างหัวเมืองกับกรุงเทพฯ ให้ไปมาหาสู่กันได้สะดวก
                ซึ่งจำเป็นต้องระเบิดภูเขาเพื่อวางรางรถไฟ ยาวเป็นช่องทาง เรียกว่า "ปากช่อง"
                คนเฒ่าคนแก่ชาวปากช่องบอกกล่าวกันว่า ที่ดงพญาไฟบริเวณที่เรียกว่าปากช่อง เคยมีหมู่บ้าน แต่เพราะมาลาเรียทำใหชาวบ้านที่นั่น ล้มตายเกือบหมด หลงเหลือรอดตายมาได้ตั้งรกรากจนถึงทุกวันนี้ ไม่กี่หลังคาเรือน
                ชาวปากช่องปัจจุบัน ส่วนใหญ่มาจากหลายจังหวัดปะปนกัน เขาว่าคนดั้งเดิมก็ให้ดูนามสกุลที่ลงท้ายว่า "จันทึก"
                การสร้างทางรถไฟสายดงพญาไฟ ก็ยากลำบากไม่น้อย มีคนงานตายด้วยไข้ป่ามากที่สุด ทั้งกรรมกรทั้งวิศวกรไม่สามารถต้านได้
                ทั้งฝรั่งทั้งไทย ต่างเอาชีวิตมาทิ้งไว้ในป่านี้
                ในหลวงรัชกาลที่ 5 พระองค์เสียพระทัยมาก ในขณะเดียวกันก็ทรงเห็นว่าดงพญาไฟ มีแต่ความรุ่มร้อน ไข้ป่าชุกชุมประชาราษฎร์เดือดร้อน จึงพระราชทานนามใหม่เป็น "ดงพญาเย็น" เพื่อสิริมงคล ชาวบ้านจึงได้พากันร่มเย็นเป็นสุข ปราศจากโรคาพยาธิ
                ทางรถไฟ ที่ได้มาด้วยความยากลำบากก็จริงอยู่ แต่ก็ได้นำความสะดวกสบายได้นำความเจริญ ให้ดงพญาเย็นอย่างรวดเร็วและคุ้มค่าที่สุด
                ทำให้ค้นพบปราสาทหินเก่าแก่ พบเมืองพิมาย เมืองโคราช
                ทำให้ภาคอีสานได้รับการดูแลพัฒนาอย่างต่อเนื่องในหลายๆ ด้าน จนเดี๋ยวนี้ อีสานไม่ได้เป็นดินแดน ที่แห้งแล้งอีกแล้ว
                ดงพญาเย็นเอง ผืนป่าถูกปรับเปลี่ยนแผ้วถางให้เป็นที่ทำกินมากขึ้น จากป่ากลายเป็นไร่เป็นสวน เป็นทุ่งเลี้ยงสัตว์  แต่ส่วนหนึ่งก็ยังรักษาไว้ ให้เป็นปอดของประเทศ ให้คงสภาพเป็นพื้นที่สีเขียว
                ปี. 2499 รัฐบาลไทยจับมือกับสหรัฐ สร้างถนน “เฟรนชิพ” หรือถนนมิตรภาพ นับว่าเป็นถนนมาตรฐานชั้นหนึ่ง เส้นทางดงพญาเย็น เจริญอย่างรวดเร็ว
                จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรี ให้สร้างวนอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ตัดถนนขึ้นภูเขาเพื่อให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว จนต่อมาเมื่อ 18 กันยายน 2505 ยกฐานะเป็น "อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่"
                ต่อมาองค์การว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ยังได้มาสำรวจ พร้อมกับได้ประกาศขึ้นทะเบียน “ดงพญาเย็น”่ให้เป็นมรดกโลก
                การเป็นมรดกโลกนี้เอง ทำให้เป็นการกระตุ้นเตือนให้คนไทยได้ให้ความสำคัญ เพื่อถนอมผืนป่าให้คงอยู่ตลอดไป ทั้งยังให้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าเมืองร้อนนานาชนิด พวกลิงค่างบ่างชนี วัวป่า กวางป่า เก้ง กระจง ฯลฯ มากมาย
                ปัจจุบัน “ไข้ป่า” ได้ว่าหมดไปจากดงพญาเย็น จนเกือบจะเรียกได้ว่า “สิ้นเชิง” แต่ถึงไม่หมดก็สามารถระวังป้องกันไว้ก่อน จึงไม่เป็นดงที่เป็นอันตรายต่อผู้คนอีกแล้ว
                บริเวณเขาใหญ่ มีการสร้างเขื่อน “ลำตะคอง” ทำให้เกิดเป็นทะเลสาบ
                ที่ปากช่อง ที่กลางดง กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว และแหล่งที่มีผลไม้อร่อยๆ ให้คนที่ผ่านทางมาได้ชิมกัน
                แต่ความเจริญที่เข้ามา ก็มีผลทำให้ป่าลดลง สัตว์หลายชนิดสูญพันธุ์ แม้แต่ช้างก็แทบจะไม่มีที่อยู่อาศัย
                ก็น่าเห็นใจ เพราะคนเอง ก็ไม่มีที่ทำกินต้องบุกรุกเข้าไปแย่งที่ของบรรดาสัตว์เหล่านั้น