เมื่อสัปดาห์ที่แล้วเราสนใจการฟอร์มรัฐบาลในไทย ซึ่งดูเหมือนได้ลงตัวแล้วว่าพรรคพลังประชาชนจะเป็น แกนนำจัดตั้งรัฐบาล ตามฟอร์มที่สี่ที่ผมได้เสนอไปในบทความสัปดาห์ก่อน แต่มาสัปดาห์นี้เราควรจะหันมาสนใจ กับการเลือกตั้งในสหรัฐอเมริกากับการเลือกตั้งขั้นต้น

       การแข่งขันเลือกตั้งขั้นต้น (Primary Elections) เป็นการแข่งขันเลือกตั้งเพื่อเลือกตัวแทนของแต่ละพรรคการเมืองของ สองพรรรคใหญ่ๆ หากใครสังกัดพรรครีพับลิคันก็ต้องเลือกนักการเมืองของพรรคนั้น และทำนองเดียวกับผู้ที่สังกัดพรรค เดโมแครตก็ต้องเลือกนักการเมืองในพรรคของตน

       ตอนหนึ่งทุ่มตรงคืนนี้ รัฐไอโอวาจะจัดให้มีการเลือกตั้งเป็นรัฐแรก ซึ่งขณะที่ผมเขียนบทความอยู่นี้ก็เป็นช่วงบ่ายของ วันพฤหัส ซึ่งการเลือกตั้งยังไม่ได้เกิดขึ้น แต่ผมจะรายงานให้ท่านผู้อ่านเท่าที่ผมพอจะวิเคราะห์ได้

       การเลือกตั้งในรัฐไอโอวา เป็นรัฐที่นักการเมืองของสองพรรคการเมืองใหญ่ได้ไปรณรงค์หาเสียงติดต่อกันมาร่วมหนึ่งปี ฉะนั้นคืนนี้ถือว่าเป็นฉากการเมืองแรกของนักการเมืองแต่ละคนที่ต้องการเข้าไปสู่ทำเนียบขาวในวันที่ 20 มกราคมปีหน้า

       การเลือกตั้งในรัฐไอโอวาแตกต่างกว่ารัฐอื่นๆ เพราะว่าผู้ที่จะโหวตต้องไปปรากฏตัวที่สถานที่หน่วยเลือกตั้งด้วยตนเอง ซึ่งสถานที่เลือกตั้งทั่วรัฐนี้มีทั้งหมด 1,781 แห่ง

       กลไกเลือกตั้งของรัฐนี้จัดโดยพรรคการเมืองของแต่ละพรรค ซึ่งรัฐบาลไม่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งสิ้น ดังนั้นผู้ที่ตั้งใจจะมีส่วน ลงคะแนนเลือกตัวแทนของพรรคการเมืองที่ตนสังกัด ต้องไปร่วมเลือกด้วยตัวเอง ฉะนั้นใครไม่ไปปรากฏตัวในที่ประชุมกลุ่ม (Caucuses) ก็จะหมดสิทธิ์ อีกทั้งการเลือกตั้งแต่ละหน่วยเลือกตั้ง ชาวไอโอวาจะแยกออกเป็นกลุ่มย่อยๆ และแต่ละกลุ่มย่อย จะมีอภิปรายถกเถียงว่าควรจะเลือกใคร และแต่ละคนจะได้รับโอกาสอย่างเต็มที่เพื่ออ้างเหตุผลว่าทำไมตนต้องการเลือก นักการเมืองคนนั้นๆ

       เนื่องจากผู้เข้าร่วมลงคะแนนเลือกตั้งจะต้องปรากฏตัวด้วยตัวเอง ฉะนั้นผู้ที่มีโอกาสไปร่วมการประชุมมีไม่มากนัก เพราะ ต้องใช้เวลานาน เช่นเมื่อปี 2000 สมาชิกพรรคเดโมแครตไปเข้าร่วมเลือกตั้งเพียงห้าหมื่นเก้าพันคน และสมาชิกพรรครีพับลิคัน มีผู้ไปลงคะแนนเพียง 87,000 คน จากจำนวนประชากรทั้งหมดสองล้านเก้าแสนคน

       และในปี 2004 สมาชิกพรรคเดโมแครตไปร่วมลงคะแนนเลือกตั้ง 124,000 คนส่วนพรรครีพับลิคันไม่ได้จัดให้มีการ เลือกตั้งเมื่อสี่ปีก่อน เพราะไม่มีนักการเมืองคนใดลงแข่งขันท้าทายประธานาธิบดีบุชในรัฐไอโอวา

       ในคืนวันพฤหัสนี้หนึ่งทุ่มตรง สมาชิกพรรคเดโมแครตเป็นพรรคเดียวที่จะมีกลไลเลือกตั้งในรัฐไอโอวา ส่วนการเลือกตั้งนี้ ต้องใช้เวลาหลายชั่วโมงจนกว่าจะตกลงกันว่าจะเลือกใคร เพราะนักการเมืองคนใดที่ได้รับเสียงต่ำกว่าสิบห้าเปอร์เซ็นต์ก็จะ ถูกตัดออกไปในรอบแรก และจะมีการโหวตกันอีกหลายรอบ จนกว่านักการเมืองคนใดจะได้เสียงข้างมาก

       ส่วนวิธีการเลือกของพรรครีพับลิคันนั้นแตกต่างกับวิธีการเลือกของพรรคเดโมแครต คือว่าผู้ที่สังกัดพรรครีพับลิคันเมื่อไป ลงคะแนนเสียงแล้วก็เป็นว่าเสร็จ ไม่จำเป็นต้องนั่งถกเถียงกับเพื่อนสมาชิกต่อ

       ทำไมการเลือกตั้งที่รัฐไอโอวามีความสำคัญมากกว่ารัฐอื่นๆ

       ประการแรก เป็นรัฐแรกที่ทุกรัฐต่างยอมรับว่าการเลือกตั้งขั้นต้นรัฐแรกจะต้องมีขึ้นในรัฐนี้ และรัฐที่สองคือรัฐนิวแฮม-เชียร์ที่จะจัดให้มีการเลือกตั้งในวันอังคารหน้าที่ 8 มกราคมนี้ และหากนักการเมืองคนใดได้รับคะแนนสูงสุดในรัฐโอไฮวาก็จะ สร้างโมเมนตั้มในรัฐอื่นๆ ในอนาคต และผู้ที่ได้รับคะแนนสูงสุดจะเป็นปัจจัยสำคัญสูงที่จะได้รับการสนใจจากชาวอเมริกัน ทั่วประเทศ และเงินบริจาคให้กับนักการเมืองผู้ชนะก็มีเงินบริจาคเข้ามาอย่างท่วมท้น

       ประการที่สอง ชาวไอโอวามีประชาชนเพียงสองล้านเก้าแสนคน แต่นักการเมืองแต่ละคนจำต้องทุ่มเทเวลาไปรณรงค์ หาเสียงที่นั่นตั้งแต่เนิ่นๆ ทุกตำบล และจะต้องทุ่มเงินโฆษณามากเป็นพิเศษ

       ประการที่สาม การเลือกตั้งในรัฐไอโอวานี้มีประวัติเลือกตั้งมากว่าสองร้อยปี และได้จัดให้มีการเลือกตั้งทำนองนี้อย่าง ต่อเนื่องมาจนถึงทุกวันนี้ ที่ได้กลายเป็นวิธีการเลือกตั้งสืบทอดกันมาที่ชาวบ้านได้ตกลงมาประชุมถกเถียงเรื่องการเมือง อย่างโปร่งใสและเปิดเผย ชาวไอโอวาถือว่าการประชุมลับเป็นเรื่องของคนขี้ขลาดหน้าตัวเมีย  คนส่วนใหญ่ของรัฐนี้เป็น ชาวชนบท แต่มีการตื่นตัวทางด้านการเมืองสูง คนในรัฐนี้เข้าใจถึงปัญหาต่างๆ ค่อนข้างลึกซึ้งของประเทศ ไม่ว่าปัญหา สงครามอิรัก ปัญหาน้ำราคาแพง ปัญหาอิมมิเกรชั่น ปัญหาสวัสดิการ ปัญหาวิกฤติทางด้านการเงินและการธนาคาร เป็นต้น

       ประการที่สี่ ประชากรในรัฐนี้เก้าสิบห้าเปอร์เป็นคนผิวขาว และชาวผิวดำมีแค่หกหมื่นคน ซึ่งถิ่นของคนผิวดำอยู่ในวง จำกัดเพียง 50 หน่วยเลือกตั้ง จากหน่วยเลือกตั้งทั้งหมด 1,781 หน่วย ฉะนั้นคนผิวดำถือว่าเป็นคนกลุ่มน้อย และเป็นที่น่า สนใจว่าแม้ว่าวุฒิสมาชิกโอบามาจะเป็นผิวดำ แต่คนผิวขาวก็ได้ให้ความนิยม เพราะเป็นนักการเมืองหน้าใหม่

       ประการสุดท้าย ยิ่งใกล้วันเลือกตั้งใกล้เข้ามาก็ยังไม่มีนักการเมืองคนใดได้รับคะแนนนำลิ่วกว่ากัน ซึ่งคะแนนนิยมกำลัง สูสีกัน ซึ่งนักการเมืองแต่ละคนต่างลงโฆษณาโจมตีศัตรูการเมืองอย่างเข้มข้นและดุเดือด จากหนังสือพิมพ์นิวยอร์คไทม์ เช้านี้รายงานว่า ค่ายของวุฒิสมาชิกคลินตันได้จ้างคนขับรถถึงห้าพันคนเพื่อพาคนไปสถานที่หน่อยเลือกตั้ง

       ฉากการเมืองฉากแรกนักการเมืองค่ายละแปดคนนั้น ใครจะได้รับคะแนนสูงสุดนั้นคงยากที่จะเก็งหรือคาดคะเนได้ ซึ่งในค่ายพรรคเดโมแครตจากหนังสือพิมพ์ลอสแองเจลิสไทม์เมื่อวันพฤหัสนี้รายงานได้ว่า ฮิลลารี่ คลินตัน กำลัง นำโอบามาอยู่ด้วยคะแนน 29% ต่อ 28% ซึ่งทั้งนี้คลินตันแพ้วุฒิสมาชิกโอบามาไม่ได้ทีเดียว เพราะได้นำมาลิ่ว มาตลอด และหากว่าโอบามาแค่ติดในอันดับสองก็จะสร้างปัญหากับคลินตันต่อไปข้างหน้า และวุฒิสมาชิกเอ็ดเวิร์ดส์ อาจจะมาอันดับสาม แต่ทั้งนี้ก็อย่านิ่งนอนใจกับวุฒิสมาชิกไบเด้นจากรัฐคอนเน็คติคัต

       ส่วนค่ายพรรครีพับลิคันนั้นคาดว่า มร.ฮัคคะบี้ อดีตผู้ว่าฯ รัฐอาคานซอร์อาจจะมาอันดับหนึ่ง และ มร.รอมนี่ อดีต ผู้ว่าฯ รัฐแมซซาชูเสท ซึ่งเป็นมหาเศรษฐีและได้ทุ่มเงินส่วนตัวหาเสียงในรัฐนี้หลายสิบล้านเหรียญ และเคยนำลิ่วมาตลอด อาจจะมาอันดับสอง อันดับสามอาจจะเป็นวุฒิสมาชิกแม็คเคน แต่ทั้งนี้เราก็ไม่สามารถนิ่งนอนใจกับ มร.รอน พอลที่ เป็น สมาชิกผู้แทนราษฏรจากรัฐเท็คซัส

       การแข่งขันขั้นต้นในรัฐถัดไปคือรัฐนิวแฮมเชียร์ที่จะมีขึ้นในวันอังคารหน้า ซึ่งจะเป็นฉากการเมืองฉากสองเพื่อช่วงชิงเข้าสู่ทำเนียบขาว ซึ่งจะเป็นฉากต่อไปซึ่งผมจะรายงานการแข่งขันผลคืบหน้าในสัปดาห์หน้าครับ