ขณะนี้วิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ กำลังได้รับความกระทบกระเทือนสูงมากเป็นประวัติการณ์ สืบเนื่อง มาจากปัญหาหลักสี่ด้านด้วยกันที่กำลังเกิดขึ้นพร้อมๆ กันคือ หนึ่ง ปัญหาวิกฤติกับอุตสาหกรรมอสังหาริมทรัพย์ ที่สถาบันการธนาคารและการเงินประสบการขาดทุนมหาศาล ซ้ำราคาบ้านตกฮวบและบ้านถูกธนาคารยึดสองล้าน หลัง สอง เศรษฐกิจกำลังชลอตัวและทำให้คนอเมริกันขาดความเชื่อมั่นกับนโยบายเศรษฐกิจ สาม ค่าเงินดอลล่าร์ ตกฮวบ และ สี่ ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

สำหรับวันนี้ผมจะขอเขียนกับปัจจัยที่สี่ คือปัญหาน้ำมันที่กำลังพุ่งสูงขึ้นว่าทำไมราคาได้พุ่งสูงขึ้น และมีผลกระทบอย่าง ไร

ก่อนอื่นผมใคร่กล่าวถึงความเป็นไปของภาวะน้ำมันคร่าวๆ ในช่วงสี่สิบปีที่ผ่านมา กล่าวคือในช่วงทศวรรษ 1964-1972 เป็นช่วงที่น้ำมันในตลาดมีมหาศาลและราคาก็ต่ำ ซึ่งเป็นช่วงที่ราคาและฝ่ายผลิตน้ำมันสมดุลกัน แต่ในปี 1973 เป็นปีที่ กลุ่มโอเปคได้กักน้ำมันส่งออกโดยเฉพาะเข้าสหรัฐฯ และเป็นผลให้ น้ำมันขาดแคลน และทำให้ราคาพุ่งสูงขึ้น

ในปี 1979 – 1980 เป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของอิหร่านซึ่งเป็นประเทศที่ผลิตน้ำมันส่งออกสูง ซึ่งในช่วงสองปีดังกล่าวได้มี ปฏิวัติขึ้นในอิหร่าน และติดตามด้วยสงครามยืดเยื้อระหว่างอิหร่านกับอิรัก เป็นผลให้ผลผลิตน้ำมันทั้งอิรักและ อิหร่านลดน้อย ลง ซึ่งทำให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นกว่าเก้าสิบเหรียญต่อแบเรลล์

แต่ในปี 1986 ซาอุฯ ได้ผลิตน้ำมันสูงมากขึ้นเป็นพิเศษ ซึ่งได้ส่งผลให้ราคาน้ำมันลดลงมาสิบห้าเหรียญต่อหนึ่ง แบเรลล์ และในช่วงนี้บริษัทผลิตรถยนต์ญี่ปุ่นได้เริ่มบุกเบิกผลิตรถยนต์ขนาดเล็กขายในตลาดสหรัฐฯ สูงขึ้น เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำมัน ซึ่งเป็นจุดที่บริษัทผลิตรถยนต์นิยมผลิตรถยนต์ขนาดเล็กตามแบบฉบับของญี่ปุ่น และ รถยนต์ของญี่ปุ่นได้กลายเป็นที่ยอมรับและนิยมของคนอเมริกันสูงขึ้น และรถยนต์ของญี่ปุ่นค่อยๆ เจาะตลาดใน สหรัฐฯ และเข้าครองตลาดในอเมริกาตราบมาทุกวันนี้

ส่วนปี 1990 อิรักได้บุกคูเวต ซึ่งเป็นผลให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นอีกครั้ง แต่ในช่วงที่เศรษฐกิจในเอเชียรวมทั้ง ประเทศไทยตกต่ำฝืดเคืองในปี 1997 ทำให้ราคาน้ำมันตกฮวบอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งทำให้ความต้องการของน้ำมันลดน้อยลง

แต่ตั้งแต่ปี 2000 เป็นต้นมา ความต้องของการของน้ำมันได้เพิ่มสูงขึ้นมาตลอด โดยเฉพาะอย่างยิ่งจีนและอินเดีย ได้เปลี่ยน จากประเทศด้อยพัฒนากลายเป็นประเทศที่มีการพัฒนาอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสูง และประชาชนที่เคยยากจนอยู่ใน ชนบทได้ย้ายเข้าในตัวเมือง ประชาชนของสองประเทศนี้ที่เคยเป็นคนชนชั้นกรรมกรได้กลายเป็นคนชั้นกลาง มีฐานะดีขึ้น และการมีรถยนต์ส่วนตัว และต้องการใช้พลังงานจำนวนมาก ซึ่งเป็นผลให้น้ำมันกลายเป็นสินค้าสำคัญกับความเป็นอยู่และ การพัฒนาประเทศทุกแห่งทั่วโลก

เมื่อวันพุธที่ 7 พฤศจิกายนนี้ รัฐบาลจีนได้แถลงจะโยกย้ายยอดลงทุนในสหรัฐฯ 1.4 แสนล้านเหรียญไปยังแหล่งอื่น โดย เฉพาะในกลุ่มยุโรปที่จะได้ผลตอบแทนได้มากกว่า ซึ่งในวันนั้นเป็นผลให้ตลาดหลักทรัพย์ในอเมริกาตกฮวบถึง 360 จุด และก่อนหน้านั้นหนึ่งสัปดาห์ตลาดหลักทรัพย์ดาวโจนส์ตกฮวบ 362 จุดและได้เกิดวิกฤติการณ์ ในตลาดหุ้นเรื่อยมาจนกระทั่ง เมื่อวันอังคารที่ 13 พฤศจิกายนนี้ ตลาดหลักฐานได้ปรับตัวและดาวโจนส์พุ่งสูงขึ้น 320 จุด

อย่างไรก็ตามการที่ตลาดหลักทรัพย์เกิดวิกฤติเช่น นี้ เป็นผลให้นักลงทุนคนอเมริกันทั่วไปขาดความมั่นใจกับการตัดสินใจ ของธนาคารกลางสหรัฐฯ กับการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ

ภาวะเศรษฐกิจของสหรัฐฯ ขณะนี้อยู่ในภาวะปั่นป่วน เปรียบเสมือนกับบ้านที่กำลังโยกไปโยกมา ซึ่งนัก เศรษฐศาสตร์ส่วนใหญ่ต่างลงความเห็นว่าภาวะเศรษฐกิจกำลังเข้าสู่ภาวะการชลอตัว (Recession) ที่ธุรกิจเกือบ ทุกประเภทกำลังชลอตัวสูง อีกทั้งบ้านที่ธนาคารยึดได้พุ่งสูงขึ้น อุตสาหกรรมผลิตรถยนต์ของ สหรัฐฯ ประสบ ปัญหาหนักดังเช่นเมื่อสัปาห์ที่แล้ว จีเอ็มประกาศขาดทุนสามสิบพันล้านเหรียญ ขณะที่บริษัทโตโยต้าทำกำไร อีกทั้งราคาอาหารและราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้น คนว่างงานเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งขณะนี้คนอเมริกันส่วนใหญ่ชักหน้าไม่ถึง หลังแต่ละเดือน หรือเราอาจจะดูคนใกล้ตัวของเราเองก็ได้ว่าความเป็นอยู่ของแต่ละคนเป็นอย่างไร ซึ่งภาวะ เศรษฐกิจที่เลวร้ายในขณะนี้ล้วนกระทบกระเทือนเกือบทุกชีวิต ซึ่งขณะนี้คนอเมริกันสามสิบเจ็ดล้านคนถูก จัดอยู่ในภาวะยากจน และอีกหกสิบล้านคนกำลังจะในขั้นก้ำกึ่งกันกับผู้ที่มีฐานะยากจน

ส่วนยอดหนี้ของรัฐบาลสหรัฐได้พุ่งขึ้นสูงถึงเก้าแสนล้านเหรียญ และสหรัฐฯ ยังต้องทุ่มค่าใช้จ่ายในสงครามอิรักสูง และจาก สถิติของสภาคองเกรสได้เปิดเผยว่าค่าใช้จ่ายสำหรับสงครามอิรักและอาฟกานิสถานจะมียอดทั้ง สิ้น 1.3 แสนล้านเหรียญใน ปี 2008 และจะเพิ่ม เป็น 1.6 แสนล้านเหรียญใน ปี 2009 และยังไม่มีแนวโน้มว่าสงครามอิรักจะยุติเมื่อใด ซึ่งรายจ่ายไหล ออกไปแต่ไม่มีรายได้เข้ารัฐเพียงพอ ซึ่งรายจ่ายไม่สมดุลกับรายได้

และไม่แน่ว่าในช่วงคริสมาสต์ คนอเมริกันพร้อมจะใช้เงินหรือไม่ก็ยังเป็นปัญหา และแม้แต่ มร.เบนาเค ประธานธนาคาร กลางแถลงต่อสภาคองเกรสเมื่อวันพฤหัสที่แล้วว่า เศรษฐกิจของสหรัฐฯ กำลังอยู่ในภาวะมืดมนต์

หากว่าการชลอตัวเพิ่มความเลวลงไปอีกระดับหนึ่ง ก็เท่ากับว่าภาวะเศรษฐกิจของสหรัฐฯ ก็อาจจะเข้าสู่ภาวะ เศรษฐกิจตกต่ำ (Depression) ซึ่งจะมีผลกระทบโดยตรงกับเราทุกคน  และหากเราเปิดตาตัวเองขณะนี้ เราจะมีความรู้สึก ว่าเราทุกคนต่างประสบปัญหากับการเงินไม่มากก็น้อย ค่าใช้จ่ายจิปาถะในบ้านแต่ละเดือนสูงขึ้นกว่าแต่ก่อน หรือบางคน อาจจะชักหน้าไม่ถึงหลัง เหมือนกับว่าในบ้านของเรากำลังมีปัญหา เปรียบเสมือนว่าเราไม่แค่มีปลวกในครัวอย่างเดียว แต่ได้ขยายไปตามฝาผนังทั่วบ้านอีกด้วย