 โดย.....ดร.พระมหาจรรยา สุทธิญาโณ
อุบาสกท่าหนึ่ง ถามว่า ผู้ครองเรือนทั่วๆไป ควรปฏิบัติธรรมข้อใดเพื่อความเป็นฆราวาสที่สมบูรณ์ สามารถบิรหารตนเองทั้งกายและจิตให้มีสุขภาพดี มีความสามารถในการดูแลครอบครัว สามี ภรรยา บุตรธิดาให้มีความสงบสุข
ท่านประธานลานธรรมได้เสนอฆราวาสธรรมว่า เมื่อฆราวาส หรือแปลว่า ผู้ที่ยังอยู่บ้านเรือน มีความปรารถนาธรรมะที่เหมาะสมต่อสภาวะของตนเองพึงดำรงตนอยู่ในธรรมะสี่ประการนี้คือ
- สัจจะ แปลว่า ความจริงใจ จะกระทำหน้าที่ใดๆก็ต้องตั้งใจกระทำให้จริง เริ่มตั้งแต่เป็นนักเรียน นักศึกษา เพื่อพัฒนาตนเองก็ต้องเป็นกันอย่างจริงจัง ตั้งใจตรงดิ่งไม่วอกแวกไม่หวั่นไหวเรียนให้สำเร็จ เมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วได้รับหน้าที่การงานใดก็พึงกระทำหน้าที่นั้นอย่างทุ่มเทไม่โลเลเหลวไหล เมื่อมีครอบครัวก็จริงใจต่อคู่รัก เมื่อมีบุตรธิดาก็ต้องตั้งใจเลี้ยงดูอย่างจริงจังไม่ทิ้งๆขว้างๆ
- ทมะ แปลตรงตัวลงไปว่า การข่มใจ ในการดำรงชีวิตประจำวันนั้น บางครั้งต้องจำใจกระทำในสิ่งที่ยังไม่คุ้นเคย ไม่ชำนาญ ไม่มีประสบการณ์ จำเป็นต้องข่มใจทำ หรือฝืนใจทำ เพราะในโลกนี้ไม่มีใครที่จะประสบความสำเร็จไปได้เสียทั้งหมดย่อมต้องมีสิ่งที่ต้องฝืนใจบ้าง หากต้องตกอยู่ในสถานการณ์อย่างนี้ ต้องตั้งใจที่จะฝึกฝนปรับปรุงตนเองอยู่ตลอดเวลาให้ทันกับสถานการณ์หรือเหตุการณ์ณ์ต่างๆที่หมุนเวียนเปลี่ยนไป ฝึกตนเองมากๆจะได้เป็นบัณฑิตดังพระพุทธภาษิตว่า อัตตานัง ทะมะยันติ ปัณฑิตา บัณฑิตทั้งหลายย่อมฝึกตน
- ขันติ คือความอดทน ในการตั้งใจทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือทำหน้าที่ใดหน้าที่หนึ่งให้บรรลุเป้าหมายในทุกภาคส่วนนั้น ต้องเผชิญหน้ากับอุปสรรคต่างๆมากมาย กว่าจะผ่านอุปสรรคนั้นๆไปได้ นอกจากจะต้องข่มใจเดินหน้าสู้ จะต้องมีความอดทนหนักแน่น ไม่ออ่นไหว ตั้งใจแน่วแน่เด็ดเดี่ยวว่าหากยังไม่ถึงธงชัยจะไม่ท้อถอย แม้ต้องทำลำบาก ทนตรากตรำ ทนเจ็บใจ หากยังไหวก็ต้องทน พระพุทธเจ้าตรัสว่า ขันติ หิตสุขาวหา ความอดทน นำประโยชน์สุขมาให้ ชาวพุทธไม่ออ้นวอนแต่ลงมือกระทำ ไม่ขอความช่วยเหลือจากเทพองค์ใด แต่พึ่งตนเองอย่างมีศักดิ์ศรี
- จาคะ ขจัดสิ่งไม่ดีออกไปจากชีวิต ทุกขั้นตอนและก้าวย่างของชีวิต ต้องพิจารณาบ่อยๆว่า ชีวิตของเรามีอะไรเป็นขยะชีวิตบ้าง เช่นพิจารณาว่า มีอบายมุข คือ ดื่มสุราและเสพสิ่งเสพติดอยู่บ้างหรือไม่ เที่ยวกลางคืน ทิ้งบ้านทิ้งคู่ครองบุตรธิดาหรือไม่ ชอบดูการละเล่นเพลิดเพลินจนไม่เป็นทำมาหากินหรือไม่ ชอบเล่นการพนันเอาเงินไปถลุงตามใจกิเลสหรือไม่ คนที่คบหาสมาคมนั้นเป็นคนดีหรือเป็นคนชั่ว คบแล้วได้รับคุณหรือโทษ ขยันหรือเกียจคร้านการทำงาน อารมรณ์ดีหรือไม่ หากขี้หงุดหงิดอึดอัดขัดเคือง ก็หาทางผ่อนคลาย ด้วยการสวดมนต์ ไหว้พระ ทำสมาธิ เลือกทำงานใดๆที่ให้ความภาคภูมิใจ เพื่อปลดปล่อยความไม่ดีความอึดอัดออกไปให้เหลือแต่ความสะอาดว่างสงบผ่องใสครองใจนิรันดร์
ข้อที่ควรตระหนัก เวลาปฏิบัติธรรมที่พระพุทธเจ้าตรัสเป็นชุดอย่างนี้ต้องปฏิบัติให้ครบชุดจะหยุดหรือ จะตัดตอนปฏิบัติเฉพาะข้อที่ตนเองชอบเพียงอย่างเดียวจะไม่เกิดผลเต็มที่ เช่นอยากเลิกบุหรี่หรือเหล้า เริ่มต้นต้องตั้งสัจจะ ต่อมาก็ข่มใจแม้จะเจอของดีของชอบแค่ไหนก็ต้องข่มใจไม่เหลี่ยวแลไม่แตะต้อง ใช้ความอดทนเป็นเดิมพันว่า เสียสละสิ่งเหล่านี้ออกไปแล้วสิ่งที่เหลืออยู่คือทรัพย์สินเงินทองเวลาและสุขภาพ เมื่อใช้ทุกอย่างเต็มความสามารถก็จะสลัดออกไปได้ที่เรียกว่าจาคะนั้นแหละ
นี้คือเส้นทางธรรมแห่งผู้ครองเรือน
|
